تولید میوههای گرمسیری و عرضه آن به بازارهای جهانی، یکی از زمینههای اشتغال فراوان برای کشورهای تولیدکننده است که درآمد ارزی قابلتوجهی هم برای دولتها به ارمغان میآورد. در حال حاضر کشورهای تولیدکننده میوههای گرمسیری نقش مهمی در تأمین نیاز سایر کشورها در تمام فصول به این محصولات چه از نظر حجم و چه از نظر تنوع ایفا میکنند.
میوههای اصلی گرمسیری شامل موز، آناناس، آووکادو، انبه و پاپایا است. برخی از این میوهها مانند موز و آناناس برای مدت طولانی هدف صادرات و واردات بودهاند و بهتدریج با توجه به افزایش حجم تولید و تسهیل در حملونقل بینالمللی آن، قیمت تمام شده آن نیز بهویژه در شرایط رقابت در بازارهای جهانی و ملی در مقایسه با محصولات جایگزین کاهش نسبی پیدا کرده است.
این امر سبب شد که میوههای مذکور از نظر اقتصادی و قابلیت عرضه، برای جمعیت کشورهای بهاصطلاح توسعهیافته اروپا و آمریکای شمالی در دهه ۱۹۷۰ – ۱۹۸۰ در دسترستر باشند. اما در آن زمان اکثریت شهروندان اتحاد جماهیر شوروی قادر به خرید این محصولات نبودند. علت این امر نیز سیاست دولت در دستیابی به حداکثر نیاز خود به محصولات کشاورزی و مواد غذایی از جمله میوه و سبزیها با هزینه تولید خود بود.
علاوه بر این، در آن زمان اتحاد جماهیر شوروی شامل جمهوریهای آسیای مرکزی، قفقاز، اوکراین، مولداوی و… بود که بعضاً شرایط مطلوبتری از روسیه برای کشت محصولات گرمسیری داشتند.
با اینوجود، برخی از میوهها و محصولات کشاورزی در حجم ناچیزی، از دیگر کشورها تهیه میشد؛ اما در بیشتر موارد از جنبه اقتصادی و قابلیت عرضه، فقط برای بخش کوچکی از مردم اتحاد جماهیر شوروی که در کلانشهرها و شهرهای بزرگ زندگی میکردند و درآمد بالاتر از سطح متوسط داشتند در دسترس بود. بهطورکلی در سالهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰، میوههای گرمسیری (موز و آناناس) و نیمهگرمسیری (پرتقال، لیمو، نارنگی) به اتحاد جماهیر شوروی صادر میشد؛ اما سهم محصولات گرمسیری در سبد مصرف شهروندان این کشور ناچیز بود.
فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی منجر به ازبینرفتن فضای کمونیستی حاکم بر اقتصاد آن و شکلگیری عرصه جدید در بسیاری از روابط اقتصادی، از جمله در بخش واردات میوه و سبزیها شد. ساختارهای تجاری که در اوایل دهه ۱۹۹۰ ظهور کردند منجر به افزایش واردات و خرید محصولات گرمسیری از کشورهای غیر CIS (کشورهای مستقل مشترکالمنافع) شد. بااینحال، میوههای استوایی (به جز موز) هنوز یک کالای لوکس برای یک مصرفکننده متوسط روسی محسوب میشد.
رشد اقتصادی مداوم در روسیه و افزایش سرانه درآمد مردم این کشور در دهه اول قرن بیست و یکم، منجر به افزایش تقاضا و به دنبال آن رشد واردات انواع میوه شد. در نتیجه این عوامل و باتوجهبه نبود ظرفیتهای مختلف تولید انواع میوه و محصولات تازه از جمله آبوهوای سرد، روسیه به یکی از کشورهای اصلی واردکننده میوه در جهان تبدیل شد.
بهگونهای که در سال ۲۰۱۱، روسیه از نظر حجم واردات میوههایی مانند سیب، نارنگی، پرتقال، گلابی، گیلاس، آلو، زردآلو و آلو در رتبه اول جهان قرار گرفت. همچنین در واردات محصولاتی چون انگور، هلو و شلیل، لیمو و لیموترش، زردآلو خشک، گردو پوستکنده در رتبه دوم و در محصولاتی چون موز در رتبه سوم واردات جهانی قرار گرفت.
باتوجهبه افزایش قدرت خرید شهروندان روس، علاوه بر موز، تقاضا برای سایر میوههای استوایی اصلی که شامل آناناس، آووکادو، انبه و پاپایا نیز میشود، افزایش یافت و به دنبال آن واردات نیز رشد چشمگیری داشت.
در مورد واردات این نوع از محصولات به روسیه، وجود یک تا سه کشور تولیدکننده میوههای گرمسیری به چشم میخورد که از این لحاظ حائز اهمیت است و در ادامه به هر یک از محصولات و مبادی وارداتی پرداخته خواهد شد.
آمارهای سالهای ۱۹۹۲-۲۰۱۹ افزایش حجم تولید جهانی و تجارت بینالمللی میوههای گرمسیری را نشان داده و نقش روسیه بهعنوان یکی از واردکنندگان اصلی محصولات مذکور را بیان کرده است. در ادامه، تغییرات در توسعه بازار جهانی میوههای استوایی در سالهای ۱۹۹۲ تا ۲۰۱۹ و میزان افزایش واردات آن توسط کشور روسیه مورد بررسی قرار میگیرد.